Rock the Block

Βάζουμε μαζί με την κοινότητα τα θεμέλια για προσιτή, βιώσιμη και ποιοτική στέγαση.

Το έργο “Rock the Block” (RtB) έρχεται να αντιμετωπίσει μια βασική, σύγχρονη πρόκληση: την ελλιπή προσιτή στέγαση· τον φαύλο κύκλο που δημιουργείται μεταξύ χαμηλής ποιότητας στέγασης/ ανικανοποίητων στεγαστικών αναγκών και αδύναμων δεσμών μεταξύ των μελών της τοπικής κοινότητας. Στις ελληνικές πόλεις μετά την κρίση, όλες οι πτυχές της “προσιτής στέγασης” αμφισβητούνται, καθώς οι πολίτες καλούνται να αντιμετωπίσουν αυξανόμενα ενοίκια, γερασμένα κτίρια, ενεργειακή φτώχεια και αποδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής.

Υπάρχει λύση σε αυτό το σύνθετο φαινόμενο; Μπορούμε να ζήσουμε σε κτίρια με ποιότητα, ασφάλεια και βιωσιμότητα δίνοντας λύσεις συνεργατικά και όχι μεμονωμένα, όταν προκύπτουν σχετικά προβλήματα που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής όλων;

Η απάντηση και προτεινόμενη λύση του Rock the Block – που υλοποιεί η incommon μαζί με θεσμικούς, ακαδημαϊκούς, τεχνικούς και άλλους φορείς της κοινωνίας των πολιτών- κάνει πράξη την έννοια «οικονομική/προσιτή στέγαση» που συνίσταται στο τρίπτυχο: ποιοτική υποδομή στέγασης, ικανοποιητικές ανάγκες στέγασης, φροντίδα και υποστήριξη. Οι σχετικές προκλήσεις αντιμετωπίζονται, λοιπόν, μέσα από 3 πυλώνες:

τεχνικούς (πράσινους/ψηφιακούς/αισθητικούς/λειτουργικούς/κυκλικούς/περιεκτικούς) μετασχηματισμούς
οικοδόμηση κοινότητας (community building) και αναβάθμιση δεξιοτήτων της
θεσμικές παρεμβάσεις για φροντίδα και υποστήριξη.

Ποια είναι το βασικό “θεμέλιο” του Rock the Block;

Η «Πολυκατοικία» (πολυκατοικία) που χρησιμοποιείται ως μονάδα παρέμβασης για τη συλλογική αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων σε αντίθεση με τις κατακερματισμένες μεμονωμένες στρατηγικές στέγασης. Ως πολυκατοικία νοείται όχι μόνο το κτίριο αλλά και τα άτομα που το κατοικούν· γι’ αυτό το έργο απευθύνεται στους κατοίκους και γείτονες μιας περιοχής που καλούνται να αναλάβουν πρωτοβουλία και δράση για την αναβάθμιση των κοινόχρηστων και μη χώρων που ζουν έχοντας την αναγκαία υποστήριξη. Καλλιεργείται μια νέα νοοτροπία, αυτή της ποιοτικής και βιώσιμης (περιβαλλοντικά και οικονομικά) συν-διαβίωσης.

Πώς θα χτιστεί κάτι τέτοιο;
Μέσα από ολοκληρωμένα σχέδια δράσης εξοικονόμησης ενέργειας/βιοκλιματικών, λειτουργικά και αισθητικά ευχάριστα, κυκλικά (βασισμένο στην επαναξιοποίηση πόρων), χωρίς αποκλεισμούς, που υποστηρίζονται οικονομικά μέσω ενός σχεδίου διπλής χρηματοδότησης για μόνιμες παρεμβάσεις που διαθέτει πράσινο/ψηφιακό/κυκλικό εξοπλισμό. Παράλληλα, θα αναπτυχθούν δραστηριότητες οικοδόμησης γειτονιάς-κοινότητας, ευαισθητοποίησης και αναβάθμισης δεξιοτήτων που συνδέονται με την ικανοποίηση των αναγκών/εξόδων στέγασης. Οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν: circularity, soft green skills, ένταξη και προσβασιμότητα εντός Common Spaces, υποδηλώνοντας ότι η οικονομική προσιτή στέγαση διασφαλίζεται μόνο εντός κοινοτήτων αμοιβαίας φροντίδας.
Για να υλοποιηθούν τα παραπάνω προβλέπεται η δημιουργία του «Co-living Hub» και του “Housing Office” (one-stop-shop για στέγαση) σε δημοτικές εγκαταστάσεις. Το Co-living Hub θα φιλοξενεί δράσεις οικοδόμησης δεξιοτήτων, φροντίδας, εκπαίδευσης, σχεδιασμένες από τους αμόρδιους εταίρους του έργου, ενώ το Γραφείο Στέγασης “Housing Office” θα προσφέρει δωρεάν συμβουλές σχετικά με τη στέγαση σε όλους τους πολίτες.
Η αρχή θα γίνει στον Δήμο Αιγάλεω καθώς η Δυτική Αθήνα είναι η διοικητική ενότητα της Περιφέρειας Αττικής με τις πιο επίμονες κοινωνικές ανισότητες, αποτελώντας ζώνη σχετικής στέρησης, σε σύγκριση με άλλες ενότητες της Αττικής (IUIP, 2014, ITI Δυτικής Αθήνας, 2014-2020).

Πρόκειται για έργο εννοιολογικά, μεθοδολογικά και θεσμικά καινοτόμο. Αναζητά οικονομικά προσιτές λύσεις στέγασης σε τεχνολογίες αιχμής και νέες σχέσεις αμοιβαίας φροντίδας μεταξύ ιδιοκτητών / ενοίκων και γειτόνων. Γι’ αυτό απαιτούνται ολοκληρωμένες καινοτόμες παρεμβάσεις ώστε να υπάρξει ανάκαμψη τόσο σε φυσικό αλλά και κατασκευαστικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο (διάδραση κατοίκων-γειτόνων). Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις που αναμένεται να ληφθούν υπόψη:

● Οι κατακερματισμένες στρατηγικές στέγασης (π.χ. Exoikonomo, Προγράμματα δανείων) χρησιμοποιούν τα «νοικοκυριά» ως μονάδα παρέμβασης. Τα κοινά προβλήματα εντός των στεγαστικών μπλοκ αντιμετωπίζονται συνεχώς με διαφορετικές ταχύτητες.

● Σε πρόσφατη έρευνα για τη στέγαση (ISTOPOL), το 43% των νοικοκυριών ανέφερε ότι υπάρχουν προβλήματα διαχείρισης εντός οικοπέδων, χαμηλά επίπεδα συμφωνίας μεταξύ των κατοίκων και αδύναμη αμοιβαία υποστήριξη, που οδηγούν σε υποβάθμιση τόσο των κτιρίων όσο και της ποιότητας ζωής τους.

● Η ανακαίνιση και η πράσινη αναβάθμιση των οικιστικών υποδομών συχνά οδηγεί σε πράσινο εξευγενισμό (green gentrification) και εκτοπισμό του τοπικού πληθυσμού.

Οι εταίροι του έργου Rock the Block είναι:
Δήμος Αιγάλεω, Σύμβολο GP, Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών “Δημόκριτος”, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Ινστιτούτο Περιφερειακής Ανάπτυξης Παντείου Πανεπιστημίου, Urbana, Incommon, Οργάνωση Γη, “Όχι παίζουμε” παραστατικές τέχνες
AREA (Αρχιτεκτονική Έρευνα Αθηνών).

Το έργο συγχρηματοδοτείται από το European Urban Initiative.